სამეგრელოს გულში არსებული კოლხეთის ეროვნული პარკი უბრალოდ დანიშნულების ადგილი კი არა, აღმოჩენის მოლოდინში მყოფი დამალული მარგალიტია. სიცოცხლით სავსე ჭარბტენიანი ტერიტორიებით, უძველესი კოლხური ტყეებითა და მშვიდი პალიასტომის ტბით, ეს პარკი მზადაა, გახდეს საქართველოს ეკოტურიზმის წამყვანი მაგალითი.
თუმცა კოლხეთის დაბლობის პოტენციალი მხოლოდ თვალწარმტაცი ხედებით არ შემოიფარგლება. ეს არის ადგილი, სადაც ბუნება, კულტურა და ხალხი ერთიანდება, რაც სტუმრებს საშუალებას აძლევს, შეიგრძნონ ხელუხლებელი სილამაზე და ამავდროულად ხელი შეუწყონ ადგილობრივი ეკონომიკის გაძლიერებას.
რატომ ეკოტურიზმი?
სამეგრელო იდეალურია ეკოტურიზმის ცენტრად ქცევისთვის. მისი უნიკალური ბიომრავალფეროვნება, მდიდარი ტრადიციები და სტუმართმოყვარე საზოგადოება ქმნის უნიკალურ კომბინაციას მოგზაურთათვის, რომლებიც გამორჩეულ გამოცდილებას ეძებენ. კოლხეთის ეროვნული პარკი, რომელიც UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული და რამსარის საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიადაა აღიარებული, უნიკალური ფლორითა და ფაუნით არის ცნობილი. იქნება ეს გადამფრენ ფრინველებზე დაკვირვება თუ ტბაზე კაიაკით მოგზაურობა, კოლხეთში ყოველი ვიზიტი ახალი სამყაროს აღმოჩენას ჰგავს.
მასობრივი ტურიზმისგან განსხვავებით, რომელიც ხშირად აზიანებს ბუნებრივ გარემოს, ეკოტურიზმი კონცენტრირებულია მის დაცვაზე. იგი ადგილობრივებს აძლევს შესაძლებლობას, ერთი მხრივ განავითარონ ეკოლოგიური საცხოვრებლები, მეგზური ტურების საშუალებით პოპულარიზაცია გაუწიონ სამეგრელოს ავთენტურ კულტურას, და ამასთანავე დაიცვან გარემო მომავალი თაობებისთვის.
კოლხეთი მხოლოდ ტურისტული ობიექტი არ არის – ის მდგრადი ეკონომიკური განვითარების და საზოგადოების გაძლიერების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გზას წარმოადგენს. მისი სრული პოტენციალის რეალიზებისთვის კი საჭიროა სტრატეგიული დაგეგმვა, ინოვაციური ხედვები და ჩართულ მხარეებს შორის ეფექტური თანამშრომლობა.
ეკოტურიზმის განვითარების მხარდაჭერა
კოლხეთის ეროვნული პარკის ეკოტურისტული განვითარების პოტენციალის გათვალისწინებით, ადგილობრივი ეკონომიკური განვითარების პროექტმა (LEDP) გასულ წელს დაიწყო აქტიური მუშაობა, სამეგრელოში ეკოტურიზმის ხელშეწყობის მიზნით. პროექტის საწყის ეტაპზე ჩატარდა რეგიონის ეკონომიკური და ეკოლოგიური გარემოს სწრაფი შეფასება, რომლის შედეგადაც კოლხეთის ეროვნული პარკი გამოვლინდა, როგორც ნაკლებად ათვისებული, მაგრამ სტრატეგიული მნიშვნელობის მქონე რესურსი. მისი უნიკალური ეკოლოგიური, კულტურული და ისტორიული ღირებულებები პარკს მდგრადი განვითარების მყარ საფუძვლად აქცევს.
2024 წელს პროექტმა მოაწყო შეხვედრების სერია ადგილობრივ დაინტერესებულ მხარეებთან. ამ შეხვედრებმა ეკოტურიზმი სამეგრელოს ეკონომიკური ზრდის ყველაზე პერსპექტიულ სექტორად გამოკვეთა, რადგან ის ეფექტურად აერთიანებს გარემოს დაცვასა და ეკონომიკური განვითარების მხარდაჭერას. ასევე გამოვლინდა ისეთი მნიშვნელოვანი გამოწვევები, როგორიცაა ტურისტული ნაკადების შესახებ ფრაგმენტირებული მონაცემები, პარკის შემოგარენ ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურული ხარვეზები და დაინტერესებულ მხარეებს შორის შეზღუდული თანამშრომლობა, რაც კიდევ უფრო მეტად უსვამს ხაზს ნდობის ჩამოყალიბებისა და ადგილობრივ პრიორიტეტებზე მორგებული სტრატეგიების შემუშავების აუცილებლობას.
თანამშრომლობითი მიდგომა
კოლხეთის ეროვნული პარკის ადგილმდებარეობა ერთდროულად რამდენიმე მუნიციპალიტეტს – ზუგდიდს, ფოთს, ხობს, სენაკს, აბაშასა და ლანჩხუთს – აკავშირებს, რაც მას მუნიციპალიტეტთაშორისი თანამშრომლობის საკვანძო წერტილად აქცევს. მჭიდრო თანამშრომლობისა და ერთიანი ხედვის საფუძველზე შესაძლებელი იქნება პარკის მიმდებარე თითოეული მუნიციპალიტეტის ძლიერი მხარეების წარმოჩენა, მათი ტურისტული პოტენციალის მაქსიმალური გამოყენება და ისეთი ურთიერთკავშირის ჩამოყალიბება, რომელიც ხელს შეუწყობს ფართო ეკონომიკური შედეგების მიღწევას.
ადგილობრივი ეკონომიკური განვითარების პროექტი (LEDP) აქტიურად უწყობს ხელს ადგილობრივ დონეზე თანამშრომლობის გაძლიერებას, შესაძლებლობების განვითარებას, ასევე ეკონომიკური ინიციატივების გამოვლენასა და განხორციელებას. ამ მიზნით, 2025 წელს პროექტი გაამახვილებს ყურადღებას შემდეგ მიმართულებებზე:
- თანამშრომლობის გაძლიერება: პარკის მომიჯნავე მუნიციპალიტეტებს, კოლხეთის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციასა და კერძო სექტორის წარმომადგენლებს შორის კოორდინაციის გაუმჯობესება და ნდობის ჩამოყალიბება, რაც ხელს შეუწყობს ერთიანი ხედვის ფორმირებასა და ეფექტური პარტნიორობის განვითარებას.
- ხარვეზების იდენტიფიცირება და აღმოფხვრა: დეტალური კვლევების საფუძველზე გამოვლინდება ინფრასტრუქტურის და მომსახურების ხარისხის არსებული ხარვეზები. პროექტი ასევე შეიმუშავებს კონკრეტულ რეკომენდაციებს ამ გამოწვევების გადასაჭრელად.
- კერძო სექტორის გაძლიერება: ადგილობრივი ბიზნესების მხარდაჭერა ტრენინგებითა და ექსპერტიზით, რათა მათ შეძლონ ეკო-მეგობრული სერვისების განვითარება და ფართო ბაზარზე კონკურენტუნარიანობის გაუმჯობესება.
LEDP-ის ინიციატივები მიზნად ისახავს მდგრადი განვითარების ხელშეწყობას, რეგიონის ეკონომიკური პოტენციალის სრულად გამოვლენას და რეგიონში მცხოვრები მოსახლეობის ეკონომიკურ გაძლიერებას.
პროექტი ხორციელდება HELVETAS Swiss Intercooperation-ის და WINS Global Consult-ის კონსორციუმის მიერ, შვეიცარიის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტოს (SDC) ფინანსური მხარდაჭერით.
